Özet
Amaç: Aile planlaması hizmetleri, bireylerin üreme ile ilgili kararlarını bilinçli, güvenli ve sağlıklı şekilde almalarını
amaçlamaktadır. Ayrıca kadınların gebelikler arasındaki süreyi ayarlamalarına ve istenmeyen gebeliklerden
korunmalarına olanak sağlayan bir uygulamadır. Aile planlaması hizmetleri ile anne ve çocuk sağlığı korunabilir ve toplumun sağlık düzeyi geliştirilebilir. Bu çalışmada İstanbul'un bir ilçesindeki Anne Çocuk Sağlığı ve Aile
Planlaması (AÇSAP) merkezine 2018 ile 2020 yılları arasında başvuranlara verilen aile planlaması hizmetlerinin
değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Yöntemler: Tanımlayıcı tipteki araştırmanın evrenini Eyüpsultan AÇSAP Merkezi’ne 2018-2019-2020 yılları boyunca
başvuran kişiler oluşturmuştur. Araştırma kapsamında 1444 kişinin verileri retrospektif olarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Araştırma grubunun yaş ortalaması 33,95 olup katılımcıların %45,2’sinin eğitim düzeyi ilköğretim ve
altındadır. Başvuru yapan kadınların, %46,2’si ≥35 yaş grubundadır. Kadınların %75,9’u ilk defa aile planlaması
yöntemi kullanmak için başvurumuştur. Yaş gruplarına göre en çok başvuru 29-34 yaş ve 35-40 yaş gruplarında
gerçekleşmiştir. Son 3 ayda herhangi bir aile planlaması yöntemi kullanmayanların oranı (%49,4) diğer yöntemleri kullananlardan daha yüksek görülmüştür. AÇSAP Araştırma grubundaki kadınlardan tüm yaş gruplarında ve
eğitim düzeylerinde en çok tercih edilen aile planlaması yöntemi Rahim İçi Araç olmuştur (p<0,05). Yıllara göre
AÇSAP başvurusu öncesi ve sonrası aile planlaması yöntemleri arasında farklılık gözlenmiştir. Ayrıca yaş grubu,
eğitim düzeyi ve gebelik sayısı ile aile planlaması yöntemi kullanımı arasında ilişkili tespit edilmiştir (p<0,05).
Sonuçlar: Araştırmada katılımcıların başvuru sonrası aile planlaması tercihi ağırlıklı olarak modern yöntemler
(%86,1) olmuştur. Aile planlaması konusunda bireylerin desteklenmesi ve topluma yönelik farkındalık çalışmalarının
yapılması, bireylerin aile planlaması hizmetlerine erişimini ve aile planlamasına yönelik tutum ve davranışlarının
geliştirilmesine yardımcı olacaktır.